“In de stad draait architectuur om licht zoeken”

Middenin Kortrijk realiseerden architecte Barbara en haar man Sebastien hun ideale woning: een eigentijdse gezinswoning bovenop een historisch pand, vlak naast een kerk. Een unieke en geslaagde blend van oud en nieuw.

Het huis van Barbara en Sebastien staat letterlijk tegen de kerkmuur van de Sint-Michielskerk op het autovrije Sint-Michielsplein. Vanop het plein ziet de woning er voor de onoplettende bezoeker vrij gewoon uit. Maar wie binnenstapt, voelt het meteen: dit is geen klassieke stadswoning. De oude hardstenen tegels geven al een eerste indicatie. Onder het huis schuilt een ruime kelder met gewelven. De kers op de taart vinden we op de tweede verdieping, in de vorm van een lichte, houten bovenbouw met terrassen en een fraai uitzicht over het plein. Zelden zagen we zo’n geslaagde integratie van oud en nieuw.

“Toen we dit pand kochten, wisten we dat het te donker was,” vertelt Sebastien. “Het zat ingesloten tussen een woning aan de ene kant en de kerk aan de andere kant. Maar voor Barbara was het liefde op het eerste gezicht, en zij wist meteen: we gaan licht binnenhalen via het dak.” Wat begon als een charmante, maar donkere woning met een sterke geschiedenis, groeide uit tot een uitzonderlijke optopping in houtskeletbouw met ruime terrassen. Een patio brengt licht tot diep in de woning. Zo creëerde Barbara Ostyn een oase in de stad.

Op zoek naar licht
De architecte wist van bij het begin wat er moest gebeuren: de lage, oude kap eraf, en bovenop een lichte structuur die het daglicht diep in de woning zou brengen. “Mijn architectuur vertrekt altijd van één streven: op zoek naar licht en uitzicht,” zegt ze. “In de stad draait architectuur niet om mooi of lelijk, maar om licht zoeken. We hebben te weinig zon. Dus moet je ze zoveel mogelijk binnenhalen.”
De stad Kortrijk reageerde opvallend positief op haar plannen. Geen enkel bezwaar, noch van buren, noch van de dienst stedenbouw. “Het is een grondige transformatie, maar vanop het plein zie je amper iets,” legt Sebastien uit. Door de inplanting van een ruim terras is de tweede verdieping wat naar achter geschoven. Het uitzicht vanop het plein is nauwelijks veranderd. In de andere richting genieten de bewoners zelf wél van een indrukwekkend panorama

Bouwen in hout
De nieuwe bovenbouw werd volledig opgetrokken in houtskeletbouw – een bewuste keuze voor lichtheid en duurzaamheid. “Vanwege de oude fundering en dito muren mocht de optopping niet te zwaar worden,” legt Barbara uit. “Het kon staal of hout worden. Ik koos voor een combinatie van beide, met de zichtbare delen in hout, omdat het eerlijker en warmer is.”
Een blikvanger is de overkragende structuur die de bovenbouw een zwevend karakter geeft.  De houten balken en kolommen bleven zichtbaar, de verbindingen werden met zorg uitgewerkt. “Alles werd geprefabriceerd in een atelier,” zegt ze. “Toen de vrachtwagens arriveerden, stond de hele structuur overeind in een paar dagen. De ruwbouw is ook de afwerking. Dat vind ik een prachtige gedachte.”

Met afzelia doussié koos Barbara voor een houtsoort die natuurlijk vergrijst. Ze gebruikte dit hardhout niet alleen voor de balken maar ook voor het buitenschrijnwerk, inclusief de dorpels. “Waarom zou een houten raam geen houten dorpel of zelfs dakrand mogen hebben?” zegt ze. De eenheid van materialen zorgt voor rust aan het oog en een Japans aandoende zensfeer.

Buitenleven in de stad
De optopping leverde ook twee ruime terrassen op, elk met een ander karakter. Aan de oostkant kijk je uit over de stad, aan de westkant over een rustige straat. Aan beide zijden zorgen groene dakranden en een betonnen balustrade voor minder inkijk.  Sebastien vult aan: “We leven heel veel buiten. Zelfs in januari zitten we soms op het terras met een koffie. Het is een stedelijk buitenleven, met privacy en tegelijk openheid. Vanaf de straat zie je ons niet, maar wij zien de stad. Dat is een heerlijk gevoel.”

Ook over zon en schaduw is nagedacht. De luifels en oversteken aan de westkant zijn voorzien van extra buitengordijnen. Die helpen om de zon buiten te houden en zorgen in beide richtingen voor privacy. “In de zomer valt de zon niet binnen, in de winter net wel,” legt Barbara uit. “Te warm wordt het nooit. Op de tweede verdieping is er altijd een verkoelend windje.”

Wonen, werken en samenleven
De woning telt drie verdiepingen, elk met een eigen rol. Onderin bevindt zich het kantoor van Barbara’s architectenbureau, met een aparte ingang en vergaderruimte. Het kantoorgedeelte beschikt over een eigen binnentuin met een lindeboom en een parking onder de carport, zodat klanten comfortabel kunnen parkeren. Op de verdiepingen erboven leeft het gezin. “Het is een huis met lagen,” zegt ze. “Overdag ontvangen we hier klanten. In de examens of vakantie gebruiken de kinderen het gelijkvloers om te studeren of met vrienden af te spreken. Alles schuift in elkaar.”

Futureproof ontwerp
Van bij de start dacht Barbara toekomstgericht. Een lift verbindt alle verdiepingen, brede doorgangen maken de woning toegankelijk. “We willen hier oud worden,” zegt ze. “En we willen ook onze kids of vrienden kunnen opvangen als dat ooit nodig is.”

Barbara ziet de woning als een flexibel systeem. “We ontwerpen altijd in scenario’s,” legt ze uit. “Vandaag is het beneden kantoor, later misschien een kangoeroewoning. Een nieuwe eigenaar zou er misschien een volledig kantoorgebouw van kunnen maken, of waarom geen restaurant. Een huis moet mee kunnen evolueren met de noden van zijn bewoners.”

Infofiche

Opleverjaar: 2023
Locatie: Kortrijk
Type woning: Optopping met staal en afzeliahout op bestaande stadswoning
Architect: Barbara Ostyn, driearchitecten – www.driearchitecten.be
Constructie: Houtskeletbouw met zichtbare ruwbouw, groendaken
Materialen: Afzelia, staal, prefabbeton, glas
Technieken: Lift, ventilatiesysteem, zonnepanelen, vloerverwarming
Bijzonderheden: Dubbele terrasstructuur, kantoorruimte op gelijkvloers, voorbereid op kangoeroewonen

Vakmannen

Ruwbouw: Bouwwerken Lammertijn, Lendelede
Houten opbouw en schrijnwerk: Demonie Hout, Staden
Interieurafwerking: De Laere Decor, Wevelgem
Dakwerken: Laconte L. En Co, Roeselare
Daktuinen: Daenekindt Landscaping, Kortrijk
Ingenieur: BM engineering, Kortrijk

Foto’s: Tiny Bogaerts