Wooncoöperaties: betaalbaar en kwalitatief wonen

Een basisbehoefte als wonen wordt voor veel mensen steeds moeilijker realiseerbaar. Want zowel kopen als huren wordt steeds duurder. En de kwaliteit van de woningen is in beide gevallen vaak bedenkelijk. Misschien biedt coöperatief wonen een uitkomst?

Om tegenwoordig een woning te kopen, zelfs een heel simpele, moet je een flinke smak geld neertellen. En moet je bovendien al een mooi kapitaaltje hebben vooraleer de bank er nog maar over denkt je geld te lenen. Want in veel gevallen lenen ze je maar 80 procent van het aankoopbedrag, de overige 20 procent moet je zelf ophoesten. En met de uit de pan swingende huizenprijzen is dat een flinke som. Tel daarbij nog zaken als registratie-, notaris- en eventuele andere kosten, en de droom van een eigen huis blijft voor heel wat mensen helaas onbereikbaar.

Kopen of huren

Huren dan maar? Dat heeft ontegenzeggelijk voordelen. Zo hoef je zaken als reparatie-, onderhouds- en renovatiekosten niet zelf te betalen, die zijn voor de eigenaar. Op die manier weet je veel beter waar je aan toe bent en kom je niet voor onaangename verrassingen en vervelende, onverwachte kosten te staan. Daar staat tegenover dat je nooit zeker bent of je wel in je woning kunt blijven, de eigenaar kan immers de huur opzeggen, en bouw je niet, zoals in het geval van een eigen huis, een kapitaal op. En misschien nog het grootste nadeel: een goede woning huren is veelal ook erg duur.

Beste van twee werelden

Maar wat als je nu de voordelen van kopen en huren zou kunnen combineren? Dat is in een notendop wat wooncoöperaties proberen te doen. Bij coöperatief wonen ben je immers eigenaar én huurder. Je bent enerzijds eigenaar, maar je bezit niet het pand waarin je woont, maar bent mede-eigenaar van het gebouw waarin het zich bevindt. Je bent immers coöperant, en bezit een aandeel of aandelen van de coöperatie die eigenaar is van het gebouw en die dat gebouw ook beheert. Anderzijds ben je huurder, want je huurt je woning bij de coöperatie waar je mede-eigenaar van bent.

Schappelijke prijs

Je huurt dus min of meer bij jezelf. En dat is meteen het eerste grote voordeel van een coöperatie. Want daar waar op de gewone huurmarkt de eigenaar er uiteraard belang bij heeft zoveel mogelijk winst te maken en daarvoor de huurprijs opdrijft, heeft de aandeelhouder in een wooncoöperatie geen belang bij al te hoge huurprijzen, hij is het immers zelf die die betaalt. Al maakt een coöperatie ook wel winst: voor onderhoud van het gebouw en andere kosten, maar ook voor aandeelhouders die geen bewoners zijn.

Kwaliteit

Al blijft die winst in het geval van coöperaties wettelijk beperkt tot 6 procent, en ligt die wooncoöperaties veelal tussen 1 à 3 procent. Wie investeert in een woningcoöperatie, doet dat dus veelal voor andere zaken dan voor winst. Bijvoorbeeld omdat de investeerder gelooft in het belang van betaalbare en kwalitatieve woningen. En dat is meteen nog een voordeel van coöperatief wonen: daar waar in andere projecten misschien wel eens beknibbeld wordt op de kwaliteit van woningen, hebben coöperanten-bewoners er natuurlijk belang bij dat hun woningen zo goed en energiezuinig mogelijk zijn.

Laagdrempelig

Instappen in een wooncoöperatie is een pak goedkoper dan meteen een eigen woning kopen, en dus voor meer mensen weggelegd. En naarmate je eventueel meer financiële armslag krijgt, kan je meer aandelen in de coöperatie kopen, waardoor je voor een groter stuk eigenaar bent en je huurprijs daalt (doordat je aandelen meer opbrengen, maar soms wordt het ook rechtstreeks verrekend: hoe meer aandelen je bezit, hoe minder huur je betaalt). En doordat je mede-eigenaar bent, heb je altijd recht op een woning in de wooncoöperatie.

Flexibel

Al hoeft dat niet altijd dezelfde woning te zijn. Als je kinderen hebt, kan je bijvoorbeeld een grotere flat nemen, om dan te verkassen naar een kleiner exemplaar als ze het huis uit zijn. In sommige wooncoöperaties is dat zelfs verplicht. Het bekende probleem van bejaarden die noodgedwongen in een veel te groot (en te duur) huis blijven wonen, is daarmee opgelost. Bovendien kan een kleinere, praktischere en goedkopere woning, waar ook nog eens meer sociale controle is, ervoor zorgen dat bejaarden langer zelfstandig kunnen wonen.

Koudwatervrees

Alleen maar voordelen dus, coöperatief wonen? Financiële en andere? Dat ook weer niet. In ons land is het concept nog relatief onbekend en voor veel mensen dus vreemd. Waardoor er koudwatervrees is en er nog niet zoveel wooncoöperaties zijn. En net als alle investeringen houdt investeren in een coöperatie ook risico’s in. Als ze slecht beheerd is, kan een coöperatie immers ook failliet gaan. Je goed informeren en als je bent ingestapt je stem-  en controlerecht als coöperant uitoefenen is dus de boodschap.